Vata, Pitta of Kapha: zo bewaak je je mentale & emotionele energie

Je kent het vast wel: het lijkt alsof de tijd je door de vingers glipt, maar dat er tegelijkertijd niets uit je handen komt. Je hebt het gevoel dat je continu druk bent, maar kunt niet goed aanwijzen waarmee dan. Je voelt je constant opgejaagd en onrustig, alsof je nóg meer zou moeten doen. Of je voelt je overvraagd door het beroep dat andere mensen op je doen, en vind het lastig om hierin je grenzen aan te geven.

Herkenbaar? Zulke gevoelens wijzen erop dat je mentaal en emotioneel niet helemaal in balans bent. Dat soort periodes maken we allemaal wel eens mee, en voor sommige mensen zijn ze eerder regel dan uitzondering. Soms voelt de oorzaak ervan ongrijpbaar en weet je niet goed wat je kunt doen om uit die negatieve flow te komen.

Toch kan dit makkelijker zijn dan je denkt. Onze constitutie—de unieke combinatie van de dosha’s in ieder persoon—bepaalt namelijk voor een belangrijk deel hoe we op situaties reageren en hoe we omgaan met onze mentale en emotionele energie. In deze blog neem ik je mee langs de dosha’s, om je inzicht te geven in waar je valkuilen op dit gebied liggen. Ook geef ik voor elke dosha 3 uitgebreide tips voor hoe je je eigen energie beter kunt beschermen. Waarschijnlijk zul je je in meerdere dosha’s herkennen; de meeste mensen zijn gemengde types, waarin twee of meer dosha’s het meest uitgesproken zijn.

Vata: onrustig, niet gefocust en overvraagd

Vata staat gelijk aan beweging. Als je een Vata bent, denk, praat en beweeg je vaak op een hoog tempo. Je bent vlug van geest, creatief en sociaal. Je hoofd zit vol ideeën en je hebt vaak grootse plannen. Je probeert graag nieuwe dingen uit en bent dol op avontuur. Als gevolg van dit enthousiasme heb je waarschijnlijk een heleboel interesses, veel verschillende vriendschappen en houd je je bezig met allerlei soorten activiteiten.

Die beweeglijke energie kan er ook voor zorgen dat je je soms onrustig, chaotisch en niet gefocust voelt. Misschien merk je dat je de neiging hebt om aan veel nieuwe hobby’s, projecten of vriendschappen te beginnen, maar dat je interesse na een tijdje verschuift en je weer afhaakt. Op den duur kan dat je een onvoldaan gevoel geven. Ook kan je enthousiasme en bereidheid om “ja” te zeggen ervoor zorgen dat je je overvraagd voelt en dat al die bezigheden je soms even teveel worden. Misschien vind je het lastig om een afspraak af te slaan omdat je bang bent om iets te missen.

Wat kun je doen?

1. Bepaal welke zaken écht belangrijk voor je zijn

Door bewuster voor je prioriteiten te kiezen, voorkom je het gevoel dat de tijd door je vingers glipt en dat je je onvoldaan voelt. Welk project wil je over een paar maanden afgerond hebben? Welke bezigheden geven je een goed gevoel? Welke vrienden geven je de meeste energie, met wie voel je de meeste connectie? Wees kritisch; “wel leuk” is niet goed genoeg om van iets of iemand een prioriteit te maken.

Leg dit lijstje naast je agenda en laat het leidend zijn voor je (wekelijkse) planning. Dat betekent niet dat je alle afspraken en bezigheden die “wel leuk” zijn hoeft te schrappen, maar wel dat het waarschijnlijk ook voldoende als je daar eens in de zoveel weken of maanden tijd aan besteedt.

2. Vraag jezelf eens eerlijk af of je je niet verliest in al je bezigheden

Ren je van de ene afspraak naar de andere en ben je altijd omringd door mensen? Dan is het een goed idee om bewust wat me-time in te lassen. Zo geef je jezelf de kans om uit het ritme van continu bezig zijn te komen en weer terug te keren naar je eigen energie.

Weet je niet goed wat met jezelf aan moet als je een paar uur alleen bent zonder iets te “moeten”, en voel je je onrustig? Weersta de impuls om jezelf af te leiden en voor dit gevoel weg te lopen. Observeer het alleen maar. Die onrust komt niet uit het niets, maar zat al die tijd al in je lijf en komt er nu uit—dat is iets goeds. Als je dat gevoel toelaat, geef je je lichaam de kans te ontspannen en zal de onrust vanzelf minder worden.

3. Richt je aandacht op wat je op dit moment aan het doen bent

Als Vata schieten je gedachten over het algemeen van hot naar her, van verleden naar toekomst, maar zijn ze zelden in het nu. Dit vergroot gevoelens van onrust. Bedenk je dat verleden en toekomst alleen in je gedachten bestaan, maar dat alleen het nu tastbaar en echt is. De toekomst dient zich vanzelf aan, het is helemaal niet nodig om daar constant mee bezig te zijn. Probeer al je aandacht te richten op dat wat je nu aan het doen bent, op de persoon met wie je nu tijd doorbrengt, en voel hoe dit je vanzelf rustiger maakt.

Ook helpt het om op een dag meerdere momenten in te lassen waarop je de dingen even laat voor wat ze zijn en terugkomt bij jezelf. Dit kan door meditatie of door gewoon even te zitten en je gedachten rustig te observeren. Je zult merken dat je je daarna een stuk frisser voelt.

Pitta: bewijsdrang en moeite met ontspannen

Pitta is de combinatie van vuur en water. Als Pitta ben je meestal intelligent en opmerkzaam. Je kunt je goed concentreren en hebt een scherp geheugen. Mentaal ben je gefocust en ambitieus: je weet waar je naartoe wilt en laat je niet gemakkelijk van je doel weerhouden. Je bent gedisciplineerd, geordend, leergierig en een harde werker. Waarschijnlijk hou je van een stevige discussie, een spel of een sportwedstrijd—competitie geeft je een energieboost en je wilt graag winnen.

Die gedrevenheid is echter ook je valkuil. Waarschijnlijk heb je de neiging om teveel hooi op je vork te nemen en je energie—zowel fysiek als mentaal—te overschatten. Je bewijsdrang zorgt ervoor dat je graag productief bent en het waarschijnlijk moeilijk vind om iets te doen dat niet direct een hoger doel dient, zoals niksen en ontspannen. Ook kun je perfectionistisch zijn en overmatig kritisch naar jezelf worden.

Wat kun je doen?

1. Zeg eens nee of vraag om hulp

Nee zeggen tegen dingen is geen teken van zwakte. Net zoals om hulp vragen niet betekent dat je het niet aankunt. Sterker nog, het is juist een kracht. Door zaken uit te besteden kun je je eigen energie en aandacht focussen op de dingen die écht belangrijk zijn, waardoor je de dingen die je doet een stuk beter kunt doen. En als je ergens moeite mee hebt en daarbij hulp inschakelt van anderen, kunnen jullie je krachten en inzichten bundelen. Ook dat zorgt uiteindelijk voor een mooi(er) resultaat. 

2. Vraag jezelf eens af waarom presteren zo belangrijk voor je is

De kans is groot dat je (onbewust) een groot deel van je identiteit of eigenwaarde baseert op je prestaties. Dan kan het helpen om je aandacht te verschuiven naar je andere eigenschappen en kwaliteiten. Stel je eens voor dat werk, banen en prestaties niet bestonden. Wat zou er dan nog van jou overblijven als persoon? Welke andere eigenschappen maken jou tot wie je bent? Als je dit lastig vindt, vraag dan eens aan vrienden en familie wat zij mooie eigenschappen aan jou vinden, of denk terug aan complimenten die je hebt gekregen (niet gerelateerd aan prestatie).

Dit helpt je wat meer afstand te creëren tussen je prestaties en wie je bent als persoon. Goede prestaties zijn mooi, maar ze veranderen niets aan wie jij in essentie bent. Je bent namelijk al helemaal zoals je hoort te zijn; je hebt niets te bewijzen.

3. Maak bewust tijd voor “nutteloos” ontspannen

Als je dit lastig vindt, bedenk dat dat ontspannen ook absoluut een doel dient. Je kunt niet altijd “aan” staan; ontspannen is essentieel om vervolgens productief te kunnen zijn. Dit geldt voor lekker luieren in je eentje, maar ook voor leuke dingen doen met vrienden en familie. Zo haal je de druk even van de ketel en laadt je je batterij op, zodat je daarna weer fris aan de slag kunt.

Kapha: lusteloosheid en jezelf wegcijferen

Kapha staat voor aarde en water. Als Kapha heb je dan ook een stabiele persoonlijkheid en doe je dingen graag op een rustig tempo. Je bent zachtaardig, loyaal en tolerant. Anderen zeggen misschien dat ze je zo kalm en wijs vinden. Je bent van nature zorgzaam en voelt je op je best wanneer je anderen kunt helpen. Waarschijnlijk haal je er voldoening uit om mensen thuis te ontvangen en lekker voor ze te koken, vrienden te helpen met praktische of emotionele problemen, of om vrijwilligerswerk te doen.

Je vindt het meestal niet moeilijk om van het moment te genieten en te ontspannen, maar hebt ook de neiging hierin door te slaan en passief te worden. Dan vind je het moeilijk om in actie te komen, plannen te maken en de deur uit te gaan. Je hebt nergens zin in en blijft liever luieren in je eigen bubbel. Ook je bereidheid om altijd voor anderen klaar te staan kan ertoe leiden dat je de behoeften van anderen structureel voor die van jezelf plaatst. Je vind het lastig om je eigen grenzen aan te geven, wat op den duur voor uitputting en gevoelens van leegte kan zorgen.

Wat kun je doen?

1. Zorg eerst voor jezelf en dan pas voor anderen

Een cliché, maar o zo belangrijk voor Kapha’s. Begin je dag eens door niet direct voor anderen aan de slag te gaan, maar bewust tijd te maken voor jezelf. Neem de tijd om te douchen, doe een uitgebreide abhyanga, maak een voedzaam ontbijt voor jezelf of ga een stuk wandelen. Zo voorkom je dat je je direct verliest in de behoeften van anderen.

Zorg er ook voor dat je structureel tijd voor jezelf inlast. Voel je niet schuldig om die tijd streng te bewaken en “nee” te zeggen als een ander op dat moment een beroep op je doet. Een afspraak met jezelf is minstens net zo belangrijk als een afspraak met een ander. Bewust tijd nemen voor jezelf helpt je om op te laden, waardoor je vervolgens beter aan anderen kunt geven.

2. Doe iets waar je blij van wordt

Als Kapha ben je waarschijnlijk geneigd om je bezigheden te laten bepalen door waar anderen blij van worden. Breng daar verandering in door eens te bedenken waar jij blij van wordt. Wees kritisch naar jezelf en voorkom dat het antwoord toch een verkapte manier is om een ander iets te kunnen geven.

Misschien vind je het moeilijk om een bezigheid te bedenken, omdat je niet gewend bent puur en alleen iets voor jezelf te doen en je interesses te onderzoeken. Daag jezelf dan eens uit om nieuwe hobby’s te verkennen en nieuwe kanten van jezelf te ontdekken. Begin klein, zodat “geen tijd” of “teveel gedoe” geen excuus kan worden om niets te doen.

3. Kom in actie

Voel je je lusteloos, down of een beetje leeg van binnen? Kom dan in beweging. Waarschijnlijk voelt dit voor jou als Kapha erg onnatuurlijk, maar het is een goeie manier om stilstaande energie weer op gang te brengen. Zo kom je vanzelf in een fijnere flow. Ga bijvoorbeeld sporten of bewegen—waarschijnlijk niet je favoriete bezigheid, maar juist daarom goed om een negatieve spiraal te doorbreken. Bovendien hebben Kapha’s over het algemeen een sterke bouw en een uitstekend uithoudingsvermogen. Duursporten zijn daarom een goede keuze, zoals hardlopen, zwemmen, fietsen of roeien. De kans is groot dat je sporten in een groep fijner vindt dan in je eentje. Kies vooral iets wat je leuk vindt en wat je een goed gevoel geeft.

Naast letterlijk te bewegen helpt het ook om figuurlijk in actie te komen als je gevoelsmatig een beetje vastzit. Dwing jezelf om iets te gaan doen. Bel die vriendin om samen op pad te gaan of ga er in je eentje op uit. Hak de knoop door over die moeilijk beslissing. Maak een eerste beginnetje met dat ene project of zet de volgende stap. Zo zul je je vanzelf krachtiger en lichter voelen.

Hopelijk helpen deze inzichten je om energie beter te bewaken en de balans sneller terug te vinden wanneer je een keer uit evenwicht raakt. Loop je keer op keer tegen dezelfde patronen aan en kom je er zelf niet uit? Voel je vrij om contact met me op te nemen!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on print
Print

meer Ayurveda

Plan je kennismaking

Zin in een herfst Reset?

Doe de Test

You must be a real animal. Let us double check on that

Do the Free Test

You must be a real animal. Let us double check on that